ذكر وقايع سال هفتاد و دويّم از رحلت خير البشر از جمله وقايع اين سال واقعهء دير جماجم « 1 » بود . تفصيل اين قضيّه آنكه چون عبد الرحمن بن محمّد اشعث به كوفه رسيد از اطراف و جوانب جمعى كثير به او پيوستند و از بزرگان تابعين و سالكان راه يقين نيز طايفه‌اى با او موافقت نمودند ، مثل سعيد بن جبير و كميل بن زياد - كه از خواص اصحاب و صاحب سرّ امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، بود و مقالات امير المؤمنين با كميل بن زياد در ميان علما مشهور و معروف است - و شعبى « 2 » و عبد الرحمن بن ابى ليلى و ابو البخترى طائى . القصّه ؛ عبد الرحمن پرتو التفات به حال سپاه انداخته صد هزار سوار جرّار را مرسوم داده خوشدل و مسرور گردانيده به عزم رزم حجّاج از كوفه بيرون آمد و حوالى دير جماجم را لشكرگاه ساخت . « 3 » در خلال اين احوال چون لشكر شام به حجّاج ملحق شد او نيز با لشكرى فزون از قطرات باران به قصد جنگ عبد الرحمن از دير قرّة « 4 » بيرون آمده در برابر لشكر عبد الرحمن فرود آمد و هر دو لشكر در گرد خود خندقى كنده مراسم احتياط و اهتمام را به جاى مىآوردند . هر روز افواج حشم از جانبين بيرون آمده با يكديگر قتال و جدال مىنمودند . مقارن اين حال بزرگان قريش كه در شام توطّن داشتند به عرض عبد الملك بن مروان

--> ( 1 ) . دير جماجم : محلّى در هفت فرسنگى كوفه در صحرايى كه به بصره مىرسد ؛ - عبد المؤمن بغدادى ، مراصد الاطّلاع على اسماء الامكنة ، و البقاع ، ج 1 ، ص 444 . ( 2 ) . ابو عبد الله سعيد بن جبير بن هشام شعبى از موالى و مشاهير تابعين ، مردى عالم و محدّث بود ؛ - وفيات الأعيان ، ج 1 ، ص 288 . ( 3 ) . اين اتّفاق در شعبان سال هشتاد و دوم هجرى بود . ( 4 ) . قرّة : محلّى نزديك كوفه مقابل دير جماجم .